ناسخ و منسوخ درقرآن وجود ندارد
آیا تصور اینکه قرآن معجزه ای است مانند عصای موسی مشکل است؟
آیا اینکه فرموده است اگر جن و انس جمع بشوند مانند قرآن را نمی توانند بیاورند عظمت قرآن را میرساند؟
قرآن ضمن ارائه رهنمود برای وقایع اتفاقیه انتخابی خود در آن ایام بیان قوانین اجتماعی کلی و برای زمانهای بعد را انجام داده است0 خلاصه هایی از سرگذشت اقوام انتخابی است0 نمونه های انتخابی برای ارائه رهنمودهای لازم برای آینده است ضمن ارائه رهنمود برای رفع معضلات به ارث رسیده از گذشته. جمع بندی از حرکت کلی انسانها و پیامبران است0 اتصال قول است.سوره قصص آیه51. گویی آخرین پیام و آخرین رهنمودهاست!
****************************
اگر آيه اصلي مورد نظر قائلين به ناسخ ومنسوخ (آيه 106 سوره بقره) رادراتصال با آيات همجوارش درنظر بگیریم به روشني ديده ميشود كه منظور نسخ درآيات قرآن نيست بلكه نسخ یا فراموشاندن در معجزات ارسالي به همراه پيامبران در طی قرون و اعصار است0
در آیه قبل یعنی آیه 105 سوره بقره میفرماید:
مَّا يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُواْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَبِ وَ لَا المُْشْرِكِينَ أَن يُنزََّلَ عَلَيْكُم مِّنْ خَيرٍْ مِّن رَّبِّكُمْ وَ اللَّهُ يخَْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَن يَشَاءُ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ(105)
نشان از ارسال همه جانبه و کلی دارد.ارسال آیات بینات هدایت و کتاب و ارسال آیات معجزات در تایید آنها. ولی مشرکین نمی خواهند هیچ خیری برای "شما" مسلمانان نازل گردد.
اما ادامه و اتصال دنباله آیه 105 نشان از این دارد که آیا خود "شما" مومنین میخواهید مانند بنی اسرائیل از پیام آور خود معجزات عجیب و غریب بخواهید تا از طریق آن به پیامبرتان ایمان بیاورید (بلکه بدانید معجزات برتری هم وجود دارد و آن میتواند کتاب فصیح و بلیغ باشد.هرکس ایمان و هدایت حاصل از کتاب را به کفر تبدیل کند بعبارت دیگر کفر را بتدریج بیشتر و بیشتر کند و ایمان را ضعیفتر و ضعیفتر کند و از بین ببرد از میان راه درست به گمراهی افتاده است.)
مَا نَنسَخْ مِنْ ءَايَةٍ أَوْ نُنسِهَا نَأْتِ بخَِيرٍْ مِّنهَْا أَوْ مِثْلِهَا أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلىَ كلُِّ شىَْءٍ قَدِيرٌ(106)
أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ مَا لَكُم مِّن دُونِ اللَّهِ مِن وَلىٍِّ وَ لَا نَصِيرٍ(107)
أَمْ تُرِيدُونَ أَن تَسَْلُواْ رَسُولَكُمْ كَمَا سُئلَ مُوسىَ مِن قَبْلُ وَ مَن يَتَبَدَّلِ الْكُفْرَ بِالْايمَانِ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاءَ السَّبِيلِ(108)
چرا که قوم موسی از او تقاضای معجزات ظالمانه کردند:
يَسَْلُكَ أَهْلُ الْكِتَابِ أَن تُنزَِّلَ عَلَيهِْمْ كِتَابًا مِّنَ السَّمَاءِ فَقَدْ سَأَلُواْ مُوسىَ أَكْبرََ مِن ذَالِكَ فَقَالُواْ أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْهُمُ الصَّعِقَةُ بِظُلْمِهِمْ ثُمَّ اتخََّذُواْ الْعِجْلَ مِن بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ فَعَفَوْنَا عَن ذَالِكَ وَ ءَاتَيْنَا مُوسىَ سُلْطَانًا مُّبِينًا(153) نساء
دوازده آیه (بعدد امم بنی اسرائیل) بعد از آیه معروف ناسخ و منسوخ در سوره بقره اشاره به درخواست معجزات عجیب و غریب قوم موسی نموده میفرماید:
وَ قالَ الَّذينَ لا يَعْلَمُونَ لَوْ لا يُكَلِّمُنَا اللَّهُ أَوْ تَأْتينا آيَةٌ كَذلِكَ قالَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِثْلَ قَوْلِهِمْ تَشابَهَتْ قُلُوبُهُمْ قَدْ بَيَّنَّا الْآياتِ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ (118)
در هر دو آیه کلمه "آیه" و دو کلمه هم ریشه و مشابه "نات" و "تاتینا" اشارات و قرائن دیگری هستند برای اینکه کلمه "آیه" در این دو آیه بمعنی معجزه میباشد.
بنابراین منظور از نسخ در سوره بقره فقط نسخ یا فراموشاندن معجزات میباشد.
در حالی که در آیه 72 سوره آل عمران طائفه ای از اهل کتاب میگویند اول روز به آنچه بر محمد نازل شده ایمان بیاورید و در پایان روز کافر شوید تا مومنین بر محمد دچار سستی شوند و از او روی برگردانند چرا باید محمد بدست خود بعضی آیات را وقتی معتبر بداند و در وقتی دیگر آنرا منسوخ اعلام کند؟
شرایع شبیه به نسخه های یک پزشک برای انسان در کلیت واحد انسانی هستند.بلکه ارائه طریق و هدایت هستند برای انسان راه گم کرده. اتصال بین این نسخه ها نزد پزشک وجود دارد. چرا که نشانه های سلامتی کامل انسان را فقط او میداند.میخواهد همه را به سلامتی برساند.هر ساربان نیز با داشتن نقشه راه در دست خود قوم و قبیله خود را به راه واحد و اصلی میرساند. همه به هم می پیوندند و در یک صراط قرار میگیرند.
بنابراین نسخه ها با توجه به وضعیت بیمار تضادی با هم ندارند.بیمار پس از سلامتی کامل باید از نصایح پزشک در نسخه نهایی که قرآن است تبعیت کند تا دوباره مریض نشود پس نباید در آن ناسخ و منسوخ باشد که در آن صورت اختلافات عدیده ای رخ خواهد داد که حل نخواهند شد.قرآن خود برای حل اختلافات قبلی بین ابنا بشر آمده است! هر آیه در قرآن زنده و در کنار دیگر آیات تشکیل سیستم واحدی میدهند.
****************************
آيه دوم دراين مورد آيه سوره نحل ( ...واذابدلناآيه مكان آيه ...) ميباشد. اين آيه نيز اگر با آيات سوره نحل مرتبط ديده شود نيز مويد همان نسخ در معجزات ارسالي با رسولان است و منظور نسخ درآيات قرآن نيست. ازجمله اعمال صالحه براي رسول وبتبع ايشان براي مومنين استعاذه به خداوند ازشر شيطان قبل ازقرائت قرآن است0 اين ازمشخصات وملزومات بهره مند شدن از اعجاز و بينه ارسالي با آخرين پيامبراست.نقش دو گانه قرآن بیان شده است.از یک طرف بینات هدایتگر است از طرف دیگر معجزه در تایید خودش است.
اين معجزه خود ساخته محمد نيست بلكه از جانب خداوند است ( ...انزله روح القدس ...)(اشاره به كليت و اساس قرآن )همچنانكه رسولان قبل از اونيزبا معجزات وبينات خاص زمان و مكان خود ارسال شدند. (بالبينات و الزبر...)(اشارات در سوره نحل ميباشند.)
درسوره بقره (شاخه اصلی شجره طیبه قرآنی) معجزات بطور کلی تر و در مباحثه تفصیلی با پیروان شرایع بزرگ قبلی مد نظر هستند ولی در سوره نحل بینات و پیام های الهی – امر - همراه رسولان مجملا مد نظر هستند.با تاکید بیشتر بر الهی و معجزه بودن آنها و دخالت نداشتن انسانها در ایجاد و نزول آنها. نقش دو گانه قرآن بیان شده است.از یک طرف بینات هدایتگر است از طرف دیگر معجزه در تایید خودش است.
سوره نحل سوره وحی - امر- خداست0 چنانکه در این سوره فرموده است به زنبور عسل وحی شده است.
در سوره نحل اشاره به وحی بر زنبور عسل اشاره به این استکه قرآن هم مجموعه کلماتی است که انسان در تدارک آن دستی ندارد. شبیه به برنامه کامپیوتری نوشته شده توسط جبرئیل و ملائکه تحت امرش میباشد.با انتخاب بهترین کلمات و عبارات بهینه از زبان رایج قوم محمد نوشته شده است.
انسانها از وحی آمده شده بر ایشان میتوانند سرپیچی کنند چنانکه میکنند ولی زنبور عسل نه.
انسانها خود و طبیعت را میتوانند نابود کنند چنانکه میکنند ولی زنبور عسل نه 0
***************************************************************************
خلاصه ای دیگر
سوره بقره به هر چیزی یا امری به شکل کلی نظر دارد و به آن امر میکند یعنی از متقین و مومنین انتظار این دید کلی را دارد.
در این سوره کلمه "کلهم" وجود ندارد. بلکه کلمه "کل" با تنوین 2 بار و بدون تنوین 13 بار وجود دارد.البته مثلا در سوره مریم آیه 95 داریم...کلهم آتیه یوم القیامه فردا....اگر لازم بود در این سوره بقره نیز در جای خود آورده میشد.بنظر میاید در کلمه "کل" – با تنوین – هماهنگی بیشتر است.
کلی که در درون آن هر جزئی قدر و وسع و تکلیف خود را دارند ضمن آنکه همه هماهنگ هستند و در گردش مقدر خود قرار دارند. اجل و سرمد خود را دارند.
در مسیر هدایت انسانها معجزات رسولان پی در پی و هماهنگ باهم و در یک جهت و متناسب با شرایط نازل میشوند و مطابق با رشد پیچیدگی جوامع و پیش بینی این پیچیدگیها معجزات نیز رشد دارند. آیه 106 ...ماننسخ من آیه او ننسها نات بخیر منها او مثلها... ناظر به کلیت و رشد آیات (معجزات) است در طول تاریخ هدایت انسان. نه اینکه در قرآن بعنوان آخرین معجزه آیه ای بیاید و سپس متروک شود و کلیت خود قرآن نیز برهم بخورد و سردرگمی ایجاد کند.
نمونه دیگر هماهنگی آنچه در آسمان و زمین است می باشد کلی که اجزای آن همه فرمانبردارند:
...و قالوا اتخذالله ولدا سبحانه بل له ما فی السماوات و الارض کل له قانتون...(آیه 115).
در بینابین آیات احکام کلی نیز صادر میشود.کتب علیکم الصیام...کتب علیکم القتال ....می فرماید نباید هیچ بینه ای پنهان گردد. إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنزَلْنَا مِنَ الْبَيِّنَاتِ وَ الْهُدَى مِن بَعْدِ مَا بَيَّنَّهُ لِلنَّاسِ فىِ الْكِتَابِ أُوْلَئكَ يَلْعَنهُُمُ اللَّهُ وَ يَلْعَنهُُمُ اللَّعِنُون (آیه 159 ) امری که با نسخ در آیات قرآن سازگار نیست.
نمونه پایانی این موضوع کلیت و جمع هماهنگ مومنین (در صدر آنها رسول الله) است که به الله و کتبه و رسله ایمان دارند.هر کس در وسع و توان خود. این مجموعه متحد از خداوند درخواست غفران و ...نصرت بر کافرین می کنند.
با توصیه به این دید کلی نگر وارد سوره آل عمران می شویم. از تفرقه در آیات بپرهیزیم.
در آیه هفتم "یقولون آمنا به کل من عند ربنا" اعلام کلیت قرآن و هماهنگی آیات (محکمات و متشابهات) درون آن بپیوست از سوره بقره میاید.آیات محکمات وسع خود و آیات متشابهات وسع خو د را دارند.
این نگاه کلی و مرتبط رمز کار مومنین (الراسخون فی العلم) در درک قرآن است.
عدم رعایت ارتباط آیات و کلیت آنها باعث سردرگمی و بروز تئوری ها و نظرات خلاف حقیقت می گردد. مانند وضعیتی که بعضی از اهل کتاب دارند. در آیه 78 سوره آل عمران فرموده است:
...و ان منهم لفریقا یلوون السنتهم بالکتاب لتحسبوه من الکتاب و ما هو من الکتاب و یقولون هو من عندالله و ما هو من عندالله و یقولون علی الله الکذب و هم یعلمون...
آیات 159 در سوره بقره و 78 در سوره آل عمران چقدر متناسب با سوره های خود (بترتیب مرتبط با نسخ و تاویل آیات محکمات متشابهات) هستند!!!
سوره آل عمران با توصیه به صبر "بر وحدت و ایمان" به مرتبط دانستن و ارتباط دادن ختم میشود.